Sulmet kibernetike dhe alarmet pëar bombë tronditin Europën, hetimet përqendrohen te dyshimet për përfshirjen ruse

Shërbimet europiane të sigurisë dhe inteligjencës kanë nisur hetime për të zbardhur një valë sulmesh kibernetike dhe kërcënimesh për bombë që kanë shkaktuar kaos në disa vende të Europës. Dyshimet janë përqendruar te mundësia e një fushate të koordinuar me origjinë ruse, por deri tani nuk ka prova përfundimtare që konfirmojnë përfshirjen e Moskës.

Gjatë kësaj jave, disa kompani dhe aeroporte europiane janë përballur me kërcënime të përsëritura. Dhjetëra fluturime janë detyruar të ndryshojnë itinerar, të kryejnë ulje të paplanifikuara ose t’u nënshtrohen kontrolleve të shtuara të sigurisë.

Sipas raportimeve të Reuters dhe mediave europiane, alarmet kanë prekur fluturime në vende si Italia, Franca, Danimarka, Spanja, Irlanda, Polonia, Bullgaria dhe Republika Çeke.

Alarmet për bombë prekën dhjetëra fluturime

Vetëm gjatë së enjtes, 5 nëntor, të paktën 27 fluturime europiane u prekën nga kërcënimet për vendosjen e mjeteve shpërthyese. Disa avionë u devijuan drejt aeroporteve alternative, ndërsa të tjerë u shoqëruan nga avionë ushtarakë deri në ulje.

Një avion i kompanisë Aer Lingus, që udhëtonte nga Dublini drejt Romës, u devijua drejt një baze ushtarake në Francë. Edhe fluturime të tjera të kompanive Ryanair, Wizz Air, Finnair dhe LOT u përballën me kontrolle dhe masa të shtuara sigurie.

Të premten, 6 nëntor, kërcënimet u përhapën edhe drejt mediave. Redaksitë e transmetuesit publik irlandez RTÉ dhe televizionit bullgar Nova TV morën mesazhe elektronike që paralajmëronin për bomba. Në Irlandë, punonjësit u evakuuan dhe transmetimet u ndërprenë përkohësisht.

Deri më tani, kontrollet nuk kanë zbuluar mjete shpërthyese në avionët apo objektet e kërcënuara.

Sulme edhe ndaj sistemeve të frigoriferëve dhe bankave të gjakut

Shqetësimet janë shtuar edhe për shkak të sulmeve kibernetike të regjistruara në fillim të javës.

Më 2 nëntor, sistemet e kontrollit të frigoriferëve në supermarkete në të paktën tetë vende europiane u prekën nga një sulm kibernetik. Në disa raste, temperaturat e pajisjeve u ndryshuan ndjeshëm, duke detyruar bizneset të hiqnin nga shitja produkte të ngrira dhe ushqime që kërkonin ruajtje në të ftohtë.

Në Irlandë, 13 dyqane të rrjetit SuperValu u prekën nga incidenti.

Sulmi preku gjithashtu sistemet e ftohjes në tri banka rajonale të gjakut në Francë. Autoritetet franceze sqaruan se rezervat e gjakut nuk u prekën.

Sipas raportimit të transmetuesit irlandez RTÉ, janë komprometuar sisteme kontrolli të prodhuesve Danfoss dhe Copeland/Dixell.

Dyshimet për grupet pro-ruse

Një prej elementeve që po shqyrtojnë hetuesit është pretendimi i disa grupeve hakerash me prirje pro-ruse se kanë marrë përgjegjësinë për sulmet ndaj sistemeve industriale.

Në publikime online janë përmendur grupet NoName057(16) dhe Z-Pentest Alliance, por përfshirja e tyre nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur.

Edhe disa prej kërcënimeve për bombë kanë përdorur emra dhe referenca të lidhura me lëvizje ekstremiste ruse. Megjithatë, autoritetet nuk kanë arritur të përcaktojnë nëse mesazhet janë dërguar nga të njëjtët persona apo nga një strukturë e organizuar.

Shërbimet europiane po analizojnë gjurmët elektronike, adresat e përdorura dhe mënyrën e organizimit të këtyre incidenteve, për të përcaktuar nëse ekziston një lidhje mes tyre.

Rusia mohon përfshirjen

Dyshimet për përfshirjen ruse vijnë në një periudhë kur disa vende europiane kanë akuzuar më parë Moskën për operacione sabotimi dhe sulme hibride ndaj infrastrukturës kritike.

Megjithatë, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, i ka cilësuar si absurde sugjerimet për përfshirjen e Rusisë në sulmet e fundit, duke deklaruar se nuk janë paraqitur prova.

Autoritetet europiane theksojnë se hetimet janë ende në zhvillim dhe se nuk mund të përcaktohet me siguri origjina e të gjitha incidenteve.

Ndërkohë, shqetësimi kryesor mbetet mundësia që sulmet kibernetike, kërcënimet e rreme për bombë dhe ndërhyrjet ndaj infrastrukturës kritike të jenë pjesë e një fushate më të gjerë destabilizuese, që synon të krijojë pasiguri dhe të dëmtojë besimin e qytetarëve te institucionet europiane.