Dr. Gjergji Habilaj: “Nga ëndrra e pambyllur e ‘Amantias’ tek realiteti i Vlorës: Pse Labëria ka nevojë për qytetërim, jo për izolim”

Dr. Gjergji Habilaj
Ish drejtues në atë zone – sot Avokat

1. Përtej nostalgjisë, drejt realitetit funksional

Për të ndërtuar një prononcim publik bindës dhe të argumentuar në favor të shkrirjes (ose riorganizimit/bashkimit) të Bashkisë Selenicë me një bashki fqinje (siç është Bashkia Vlorë), duhet të mbështeteni te argumente ekonomike, administrative, social dhe demografike.

Debatet mbi ndarjen e re administrative shpesh shoqërohen me zëra emocionalë apo nostalgji krahinore që i shërbejnë më shumë “status quo-së” sesa qytetarit. Kur flasim për fatin e zonës së Selenicës, fshatrave të Lumit të Vlorës (Vërmik, Smokthinë, Bolenë, Brataj, Vajzë, Sevaster- shkoze ) deri poshtë në Kotë, Drashovicë, Peshkëpi – Vllahinë – Kocul e të tjerë, pyetja që duhet të shtrojmë është e thjeshtë:

 A u shërben kjo ndarje aktuale zhvillimit të njerëzve, shtimit te elementëve te qytetërimit, apo i mban peng të burokracisë dhe distancave?

Përgjigjja kërkon guxim dhe qasje pragmatiste.

Kontrasti me status quo-në: Mbajtja e këtyre fshatrave të bashkisë Selenicë të lidhura me një bashki periferike dhe me buxhete të kufizuara si Selenica jo vetëm që nuk shton asnjë element të ri qytetërimi, por rrezikon t’i lërë në harresë .

1. Një vizion i hershëm i papërfunduar: Mbi ëndrrën e “Amantias”.

Kjo nevojë për ta afruar zonën me pulsin e qytetit dhe për t’i rritur elementet e qytetërimit nuk është një ide e re. Më kujtohet se përpara viteve ’80, një “udhëheqës “ i kohës vizitoi zonën tonë. Një njeri me përvojë të gjatë në drejtimin e Labërisë, dikur kryetar kooperative, i shtroi atij një vizion largpamës: “Labëria si një nga kontribuueset në Shekuj për Kombin shqiptar ka nevojë ti japim  një frymarrje tjetër, një vizion tjetër, duke mos e lënë vetëm te “kërraba” dhe jeta mes maleve te Labërisë Ajo ka nevoje për shumë element qytetërimi . Si mund ta ndihmojmë Labërinë, si t’i afrojmë njerëzit me qytetin dhe t’i shtojmë elementet e qytetërimit?

Propozimi ishte i guximshëm: që Kota të kthehej në një qytet të zhvilluar, duke i vënë emrin historik “Amantia”.

Udhëheqësi e dëgjoi me vëmendje, e vlerësoi dhe pas pak kohe i tha se po punonin për këtë projekt. Fatkeqësisht, ndarja nga jeta para kohe e atij drejtuesi bëri që projekti të mbetej në sirtar. Sot, si dikush që ka kaluar vite në drejtimin e kësaj zone dhe e njeh çdo pëllëmbë të saj, kuptoj se koha e ka sjellë sërish këtë nevojë para nesh, jo thjesht si dëshirë, por si domosdoshmëri funksionale afrimin e Labërisë sa me shumë drejt qytetërimit.

2. Absurdi i distancave dhe orientimi natyral drejt Vlorës

Sot, revoltat e ngritura kundër shkrirjes së Bashkisë Selenicë ushqehen nga perceptime të gabuara, por realiteti gjeografik dhe logjistik flet qartë:

* Një banor nga Vërmik, Smokthinë, Bolenë, Brataj, Vajzë, Sevaster- shkoze ) deri poshtë në Kotë, Drashovicë, Peshkëpi – Vllahinë – Kocul arrin në nyjën e Kotës për rreth 10 minuta dhe nga Kota për në Vlorë i dehen edhe 10 minuta te tjera .

* Sipas ndarjes aktuale, në vend që nga Kota të vazhdojë drejt Vlorës për 10 minuta , banori detyrohet të bëjë një rrugë shtesë prej mbi një ore për të shkuar në Selenicë.

Gjeografia ka folur vetë: e gjithë kjo hapësirë i ka lidhjet e saj 100% me Vlorën dhe pothuajse zero me Selenicën.

3. Dimensioni Ekonomik dhe Social: Ku rrah pulsi i jetës së përditshme?

Nëse shohim nga afër realitetin ekonomik dhe shoqëror të banorëve të këtyre fshatrave, shohim se Vlora është qendra e tyre e vetme jetike:

* Biznesi dhe Tregtia: 100% e bizneseve dhe lidhjeve tregtare të këtyre zonave janë të orientuara nga Vlora. Asnjë lidhje apo interes ekonomik nuk drejtohet nga Selenica.

* Arsimi dhe Shëndetësia: Të gjitha shërbimet shëndetësore të specializuara dhe shkollimet e fëmijëve kryhen në Vlorë.

* Punësimi: Shumica dërrmuese e familjeve i kanë pjesëtarët e tyre të punësuar në Vlorë, dhe asnjë rast në Selenicë.

* Të gjitha miqësitë kjo zone e Labërisë i ka te orientuara nga Vlora dhe shume pake  as një rast nuk janë te orientuar nga Selenica.

* Efikasiteti i Kohës (Efekti i dyfishtë): Kur një banor vjen në Vlorë për të parë një të afërm në spital, për të shoqëruar fëmijën në shkollë, apo për një hall shëndetësor, ai përfiton nga rasti të takohet me miq apo të kryejë një shërbim në Bashki. Po të njëjtin problem ta kishte në Selenicë, atij do i duhej të nisej posaçërisht, duke humbur një ditë të tërë pune e kohe. Lidhja me Vlorën i kursen kohë dhe i jep mundësi zgjidhjesh të integruara.

*  Përfundimi: Gjeografia dhe infrastruktura moderne i orientojnë natyrshëm këto fshatra drejt Vlorës si qendër e gravitetit ekonomik, shëndetësor dhe arsimor. Lidhja administrative duhet t’i përshtatet lëvizjes reale të njerëzve dhe jo kufijve burokratikë të vjetruar.

4. Elementet e qytetërimit dhe zhvillimi i turizmit

Puna e jashtëzakonshme e bërë vitet e fundit në ristrukturimin e qendrave urbane dhe transformimin e qendrave urbane  ka krijuar më shume kushte qytetërimi. Transformimi i Vlorës dhe i gjithë Shqipërisë qe nga Peshkopia, Kukësi, Tropoja, Shkodra, Korça , Gjirokastra, Elbasani Lushnja e tjera vitet e fundit, puna e madhe e bërë në ristrukturimin urban, përmirësimin e infrastrukturës, shërbimeve dhe standardit të jetesës në qendrën e qeteve natyrisht edhe te Vlorës ka krijuar   pole të fortë qytetërimi .

Mbajtja e këtyre fshatrave të lidhura me një bashki periferike si Selenica nuk shton asnjë element qytetërimi, përkundrazi. Për më tepër, resurset e mëdha turistike të Lumit të Vlorës lidhen në mënyrë të natyrshme me qytetin e Vlorës dhe bregdetin e saj, duke krijuar një korridor të fuqishëm zhvillimi ekonomik për banorët e zonës.

5. Përfundim: Të lëmë pas pasiguritë, të shohim nga zhvillimi

Reformat nuk bëhen për t’i shërbyer burokracisë së vjetër, por interesit real të qytetarit. Është koha t’i japim fund izolimit dhe të zbatojmë atë logjikë që dikur nisi si ëndërr e njerëzve vizionarë të Labërisë: afrimin real me qytetin, shërbimet e shpejta dhe shanset e barabarta për zhvillim.

Zgjidhja përmes eficiencës: Përqendrimi i administratës dhe optimizimi i fondeve nën një bashki më të fuqishme (Vlorë) garanton shërbime më të shpejta, më pak burokraci dhe projekte zhvillimore që prekin drejtpërdrejt bujqësinë, turizmin malor (Lumi i Vlorës) dhe infrastrukturën rurale.

“Shkrirja e Bashkisë Selenicë nuk është një humbje e identitetit lokal, por një domosdoshmëri ekonomike për t’i dhënë fund mos përputhje të  fondeve publike me nevojat ne rritje për investime dhe për t’i dhënë qytetarëve shërbime reale. Kur administrata konsumon buxhetin më shumë sesa investon për komunitetin, riorganizimi territorial është e vetmja rrugë përpara për zhvillim”. Kjo duhet të kuptohet njëherë e mirë nuk ka te beje me qeverisje te mire apo te keqe , por ka te beje me realitetin objektiv që ekziston dhe e përshkruam me larte.