Shkarkohet dhe arrestohet presidenti i Paraguait, çfarë fshihet pas kolapsit të bankës që tronditi vendin?

Një krizë e rëndë financiare dhe politike ka tronditur Paraguain, duke përfunduar me shkarkimin dhe arrestimin e presidentit Santiago Peña. Shkak është bërë kolapsi i bankës dixhitale Ueno Bank, skandal që ka lënë miliona qytetarë pa akses në kursimet e tyre dhe ka ngritur dyshime për abuzime financiare, konflikt interesi dhe keqpërdorim të fondeve publike.

Më 6 nëntor 2026, Senati i Paraguait votoi për shkarkimin e Peña-s me 44 vota pro nga 45 anëtarë. Pas vendimit, në krye të shtetit u betua zëvendëspresidenti Pedro Alliana.

Si nisi kriza që rrëzoi presidentin?

Kriza shpërtheu më 3 nëntor, kur Banka Qendrore e Paraguait ndërhyri ndaj Ueno Bank, pasi konstatoi se institucioni nuk përmbushte më kërkesat minimale të aftësisë paguese.

Mbyllja e aktivitetit të bankës la rreth 3 milionë klientë pa mundësi për të përdorur llogaritë, tërhequr kursimet apo kryer pagesa. Ueno ishte shndërruar në një nga bankat më të mëdha të vendit, duke tërhequr një pjesë të konsiderueshme të popullsisë përmes shërbimeve dixhitale.

Problemi u përkeqësua nga fakti se në bankë ndodheshin edhe shuma të konsiderueshme të parave publike, përfshirë fonde të institucioneve të sigurimeve shoqërore.

Lidhjet e presidentit me bankën në qendër të hetimeve

Skandali mori përmasa politike pasi u zbulua se Santiago Peña kishte pasur interesa biznesi në kompaninë mëmë të Ueno Bank, Grupo Vázquez. Ai kishte deklaruar se i kishte shitur aksionet në fillim të vitit 2025.

Hetuesit po shqyrtojnë gjithashtu emërimin e Carlos Carvallo-s në krye të Bankës Qendrore. Carvallo kishte qenë më parë drejtues i një institucioni financiar që u bë pjesë e grupit Ueno.

Një tjetër çështje që ka ngritur dyshime është depozitimi i qindra miliona dollarëve nga institucionet publike në këtë bankë, si dhe pretendimet se autoritetet mbikëqyrëse nuk kishin reaguar në kohë ndaj problemeve financiare.

Opozita e akuzoi Peña-n për konflikt interesi, ndikim në mbikëqyrjen bankare dhe përdorim të pushtetit për të favorizuar grupin financiar. Presidenti i ka mohuar shkeljet.

Arrestimi dhe hetimet penale

Pas shkarkimit, prokuroria urdhëroi arrestimin e ish-presidentit, i cili u vendos në arrest shtëpie në pritje të procedurave të mëtejshme hetimore.

Ndaj tij janë hapur hetime për dyshime mbi shpërdorim të besimit dhe shkelje të tjera të mundshme. Në hetim është përfshirë edhe ish-kreu i Bankës Qendrore, Carlos Carvallo.

Ndërkohë, prokuroria ka ngritur akuza ndaj 27 personave të lidhur me bankën dhe kompanitë e grupit financiar. Disa prej ish-drejtuesve janë vendosur në paraburgim.

Pse parlamenti zgjodhi shkarkimin dhe jo dorëheqjen?

Një nga zhvillimet më të rëndësishme ishte fakti se Peña kishte paraqitur dorëheqjen më 5 nëntor, por Kongresi vijoi procedurën e shkarkimit.

Arsyeja lidhet me imunitetin parlamentar. Sipas Kushtetutës së Paraguait, ish-presidentët e zgjedhur mund të marrin një vend të përhershëm në Senat, duke përfituar edhe mbrojtjen parlamentare.

Shkarkimi përmes procedurës së fajësimit e pengoi Peña-n të përfitonte këtë status, duke i hapur rrugë procedimit penal.

Pas largimit të tij, Pedro Alliana u betua si president i ri dhe do të drejtojë vendin deri në përfundim të mandatit aktual, në gusht 2028.

Miliona qytetarë kërkojnë paratë e tyre

Kolapsi i Ueno Bank ka shkaktuar zemërim të madh në vend. Qytetarë të shumtë kanë protestuar duke kërkuar rikthimin e kursimeve dhe përgjegjësi për personat që çuan në krizën financiare.

Autoritetet kanë nisur procesin e kthimit të një pjese të depozitave, ndërsa sistemi i sigurimit të depozitave parashikon mbulim për shumicën dërrmuese të klientëve.

Megjithatë, pasojat e krizës vazhdojnë të jenë të ndjeshme, veçanërisht për familjet dhe pensionistët që nuk kanë pasur mundësi të përdorin paratë e tyre.

Rasti i Paraguait tashmë është kthyer në një krizë të madhe institucionale, ku përplasja mes interesave private, fondeve publike dhe kontrollit të sistemit bankar ka përfunduar me rrëzimin e presidentit dhe nisjen e hetimeve penale.