Prof. Dr. Qemal Lame: Armëpushimi në Lindjen e Mesme

April 8, 2026 Voice of Tirana

Armëpushimi është një ngjarje e mirëpritur me jehonë të gjerë ndërkombëtare dhe me shpresë për hedhjen e hapave të mëtejshme për sigurinë në rajon e përgjithësisht mënjanimin e krizës botërore të energjisë. Pas më shumë se një muaji lufte midis SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, armët kanë heshtur kryesisht në Lindjen e Mesme. Të dyja palët kanë rënë dakord për një armëpushim dyjavor.

Arritja e armëpushimit

Presidenti i SHBA-së Donald Trump e kishte kërcënuar regjimin në Teheran me sulme masive ndaj infrastrukturës civile të vendit nëse nuk do të kishte marrëveshje deri në mëngjes. Ndërsa disa media amerikane raportuan të martën në mbrëmje, më 7.04.2026, se bisedimet midis dy palëve kishin dështuar, negociatat u intensifikuan gjatë gjithë ditës, sipas portalit amerikan të lajmeve Axios, nën udhëheqjen e ndërmjetësit Pakistan. Raportohet se nuk pati takime të drejtpërdrejta midis përfaqësuesve të Uashingtonit dhe Teheranit. Thuhet gjithashtu se Kina i ka bërë presion Iranit që të bjerë dakord për një marrëveshje. Pak para afatit të orës 2:00 të mëngjesit të vendosur nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, të dyja palët arritën një marrëveshje. Sipas Axios, fakti që marrëveshja u arrit ishte gjithashtu për shkak të faktit se, për herë të parë, Udhëheqësi Suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, votoi në favor të një armëpushimi. Dy burime e përshkruan miratimin e Khameneit për negociatorët e tij për një marrëveshje si një “përparim”. Me njoftimet për Mojtaba Khamenei u qartësuan edhe dyshimet se ai ishte në gjendje koma dhe nuk komunikonte.

Masat e mëtejshme

Kryeministri pakistanez Shebaz Sharif njoftoi marrëveshjen midis Iranit dhe SHBA-së herët këtë mëngjes. Ai deklaroi se një armëpushim “i menjëhershëm” ishte rënë dakord për të gjithë rajonin. Ky armëpushim hyn në fuqi “me efekt të menjëhershëm”, tha Sharif. Armët do të heshtin për dy javë. Kryeministri njoftoi bisedime në kryeqytetin pakistanez, Islamabad, për të premten për të zgjidhur “të gjitha mosmarrëveshjet”. “Ne shpresojmë sinqerisht që ‘Bisedimet e Islamabadit’ do të çojnë në një paqe të qëndrueshme”, tha Sharif.

Marrëveshja midis palëve në konflikt

Të dyja palët ranë dakord të ndërpresin sulmet e ndërsjella për 14 ditët e ardhshme. “Unë po e frenoj forcën shkatërruese të drejtuar ndaj Iranit sonte dhe, me kusht që Republika Islamike e Iranit të bjerë dakord për HAPJEN E PLOTË, TË MENJËHERSHME dhe TË SIGURT të Ngushticës së Hormuzit, jam i përgatitur të pezulloj bombardimet dhe sulmin kundër Iranit për një periudhë prej dy javësh”, deklaroi presidenti amerikan në Truth Social. Ai e përshkroi atë si një “armëpushim të ndërsjellë”. Trump foli për një “bazë të mirë për punë” të ofruar nga një plan me dhjetë pika të paraqitur nga Teherani. Pikat e mëposhtme janë renditur në një dokument të qarkulluar nga mediat iraniane: Në përgjigje, Irani deklaroi se e konsideron gjithashtu planin me 15 pika të paraqitur nga SHBA-të si bazë për negociata. Përmbajtja e këtij dokumenti është e panjohur. Megjithatë, sipas CNN, ai thuhet se përfshin angazhimin e Iranit për të hequr dorë nga armët bërthamore, për të dorëzuar uraniumin e tij të pasuruar shumë, për të kufizuar aftësitë e tij mbrojtëse, për të shpërbërë grupet rajonale të ndërmjetësuara dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Pikat e tjera të negociatave me sa duket përfshijnë njohjen e të drejtës së Izraelit për të ekzistuar.

Kush ka fituar?

Natyrisht, të dyja palët në luftë e shohin veten si fituese. Trump e shpalli marrëveshjen një sukses për Uashingtonin. Është një “fitore totale dhe e plotë”, tha republikani për agjencinë e lajmeve AFP. “100 përqind, nuk ka dyshim për këtë”. Ai foli për një “ditë të madhe për paqen botërore” dhe, në dritën e armëpushimit, parashikoi një “epokën e artë për Lindjen e Mesme”.

Nga Teherani vjen një interpretim kontrastues i ngjarjeve. Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare i Iranit, organi më i lartë i sigurisë në vend, lëshoi gjithashtu një deklaratë fitoreje. Ai pretendoi se i kishte detyruar SHBA-të të pranonin planin e tij me dhjetë pika. Këshilli e përshkroi armëpushimin si një “disfatë të qëndrueshme” për Uashingtonin. Ai gjithashtu iu referua bisedimeve të mundshme në Islamabad dhe paralajmëroi: “Nëse armiku bën edhe gabimin më të vogël, ai do të ndëshkohet me forcën e plotë të ligjit”.

Kush kontrollon tani Ngushticën e Hormuzit?

Sipas marrëveshjes, rrjedha e mallrave përmes Ngushticës së Hormuzit do të rifillojë. Ministri i Jashtëm iranian deklaroi në X se vendi do të lejonte trafikun ndërkombëtar përmes Ngushticës së Hormuzit përsëri për dy javë. Marrëveshja siguron gjithashtu që Irani të ruajë sovranitetin mbi Ngushticën e Hormuzit, shpjegon eksperti i ntv, Klemens Fischer. Sipas Trump, SHBA-të duan të mbështesin procesin e hapjes. “Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të ndihmojnë në menaxhimin e trafikut në rritje të anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Do të ketë shumë masa pozitive”, deklaroi presidenti amerikan në Truth Social. Plani i paraqitur nga Teherani përcakton gjithashtu se Irani do të ngarkojë një tarifë kalimi. Dy milionë dollarë për cisternë do të jenë të detyrueshëm për tranzit. Teherani synon t’i ndajë këto para me Omanin, i cili ndodhet në anën tjetër të ngushticës. Nuk dihet nëse kjo marrëveshje është tashmë në fuqi gjatë armëpushimit.

Izraeli mbështet armëpushimin

Qeveria e Netanyahut deklaroi se e njeh armëpushimin e negociuar midis Iranit dhe SHBA-së. Ajo mbështet përpjekjet e Uashingtonit “për të siguruar që Irani të mos paraqesë më një kërcënim bërthamor, raketor dhe terrorist për SHBA-në, Izraelin, fqinjët arabë të Iranit dhe botën”, njoftoi zyra e Kryeministrit Benjamin Netanyahu. Izraeli gjithashtu e bëri të qartë se armëpushimi nuk vlen për luftën kundër Hezbollahut në Liban. Duke vepruar kështu, qeveria kundërshtoi Kryeministrin pakistanez, i cili kishte deklaruar në njoftimin e tij në Twitter se armëpushimi shtrihej edhe në Liban. Sipas deklaratave të veta, forcat e armatosura izraelite kanë krijuar tani një vijë mbrojtëse afërsisht 20 kilometra në veri të kufirit me Libanin. Qeveria synon ta ruajë këtë prani për momentin, për arsye sigurie.

A do të bien çmimet e benzinës për qytetarët tani?

Shpallja e armëpushimit shkaktoi rënie të çmimeve të naftës në tregun e aksioneve. Nafta bruto Brent e Detit të Veriut dhe nafta bruto e lehtë amerikane WTI ranë secila me pothuajse 15 përqind në 93.92 dollarë dhe 95.70 dollarë për fuçi (159 litra), përkatësisht. Megjithatë, mund të duhet pak kohë para se kjo tendencë të reflektohet në pompë, në çmimet e shitjes në pikat e furnizimit dhe të ndjehet konkretisht nga qytetarët për makinat dhe furnizimin me gas.

Sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), çmimet e benzinës dhe naftës mund të mbeten të larta për një periudhë të konsiderueshme kohore. Një rivendosje e plotë e dërgesave të naftës përmes Ngushticës së Hormuzit do të zgjasë me muaj edhe pas përfundimit të konfliktit, deklaroi EIA. “Ashtu siç nuk e kemi parë kurrë Ngushticën të mbyllur, nuk e kemi parë kurrë të rihapet,” tha agjencia. “Mbetet për t’u parë se si do të ndodhë saktësisht kjo.”