Nga Prof. Dr. Qemal Lame – Putin: “Zelenskyy mund të vijë në Moskë nëse dëshiron të flasë”

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka publikuar një letër të hapur drejtuar Presidentit rus Vladimir Putin. Në të, Zelenskyy i referohet cenueshmërisë së Rusisë ndaj Ukrainës, e cila është bërë gjithnjë e më e dukshme në muajt e fundit, dhe, në dritën e kësaj, mendon për fillimin e menjëhershëm të negociatave të paqes. Zelenskyy gjithashtu propozon një takim personal me Putinin në terren neutral, por nuk specifikon një datë.

“Kur filluat të udhëhiqnit Rusinë 26 vjet më parë, shumë në Ukrainë kishin një qëndrim pozitiv ndaj jush,” shkruan Zelenskyy në fillim. Por kjo nuk është më rasti. “Tani, shumica dërrmuese e ukrainasve e shohin pozitivisht faktin që dronët tanë me rreze të gjatë veprimi morën pjesë në hapjen e forumit tuaj në Shën Petersburg, duke udhëtuar më shumë se një mijë kilometra.” Dhe ky nuk është fundi i aftësive të Ukrainës.

“Ne në Ukrainë nuk duam një luftë të zgjatur”, shkruan Zelenskyy. Është koha për ta përfunduar atë, dhe ai beson se shumica e rusëve e duan këtë gjithashtu. Ai është në dijeni të planeve të Putinit për të vazhduar luftën në vitet 2027 dhe 2028. Megjithatë, është një keqkuptim që ukrainasit janë të dobët ose do të dorëzohen. Prandaj, ai propozon një takim ballë për ballë në tokë neutrale, si në Zvicër, Turqi ose vende të botës arabe.

Pika fillestare për bisedime duhet të jetë vija aktuale e frontit, shkruan Zelenskyy. Kjo përfaqëson një lëshim, pasi Kievi kishte këmbëngulur prej kohësh që Rusia duhet të tërhiqet nga territoret e pushtuara. Në të njëjtën kohë, ai bën thirrje për një armëpushim për kohëzgjatjen e bisedimeve dhe përfshirjen e SHBA-së dhe Evropës. Këto vende, argumenton ai, janë të vetmet të afta të ofrojnë garanci efektive sigurie si për Ukrainën ashtu edhe për Rusinë. Nëse Putini zgjedh të vazhdojë luftën, Ukraina do të vazhdojë të luftojë për vetë ekzistencën e saj.

Letra e Zelenskyt vjen në një kohë kur Putini përballet me një sfidë ndoshta më të madhe se kurrë më parë gjatë presidencës së tij. Rusia nuk po bën praktikisht asnjë përparim në vijën e frontit, ndërsa Ukraina po sulmon industritë ruse të armëve dhe naftës thellë në brendësi të saj, me pasoja të mëdha financiare për buxhetin e shtetit rus. Për më tepër, SHBA-të janë tërhequr nga bisedimet e paqes që ndërmjetësuan, të paktën për momentin. Kjo pjesërisht sepse është e preokupuar me luftën e saj në Iran, por edhe sepse nuk sheh gatishmëri nga pala ruse për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.

Putin i bindur për fitoren në luftën kundër Ukrainës

Në Forumin Ekonomik Ndërkombëtar të Shën Petersburgut, Presidenti rus Vladimir Putin, në një konferencë shtypi për agjencitë e huaja të lajmeve, u shfaq i bindur për fitoren në luftën kundër Ukrainës. Putin fillimisht reagoi vetëm në mënyrë indirekte ndaj letrës, të botuar pothuajse njëkohësisht, në të cilën Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky i ofroi atij bisedime të drejtpërdrejta për paqe në një vend të tretë.

Sipas zëdhënësit të Kremlinit Dmitry Peskov, Putin ishte në dijeni të mesazhit, por ende nuk kishte pasur mundësinë ta lexonte atë në detaje. Duke folur me gazetarët në Shën Petersburg, Peskov thjesht deklaroi: “Presidenti Putin tha se Zelensky mund të vinte në Moskë nëse dëshironte të fliste”. Zelensky më parë e kishte refuzuar Moskën si një vend për bisedime në disa raste. Zelenskyy i ofroi Putinit bisedime të drejtpërdrejta në sfondin e përpjekjeve të ndërmjetësimit të ngecura të SHBA-së. “Unë propozoj një takim”, thuhej në letrën e publikuar nga zyra presidenciale në Kiev. Udhëheqësit duhet të diskutojnë vetë “çështjet kryesore”.

Si hap i parë, Zelenskyy propozoi një armëpushim përgjatë vijës aktuale të frontit, që do të monitorohet nga Shtetet e Bashkuara. Kjo mund të pasohet nga një shkëmbim i të burgosurve “i të gjithëve për të gjithë” dhe kthimi i civilëve dhe fëmijëve “të rrëmbyer gjatë luftës”. Zelenskyy gjithashtu besonte se përfaqësuesit nga Evropa dhe Shtetet e Bashkuara duhet të marrin pjesë në bisedime, potencialisht si garantues.

Kur u pyet për letrën nga gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se do të mirëpriste një takim midis Putinit dhe Zelenskyy.

Putin i hapur për propozime paqeje nga Donald Trump

Putin, nga ana e tij, hodhi poshtë idenë që vendet e Bashkimit Evropian mund të ndërmjetësojnë bisedimet e paqes midis Rusisë dhe Ukrainës, duke argumentuar se “ndërmjetësimi kërkon neutralitet. Ku është neutraliteti këtu?” Ndërmjetësuesit e mundshëm të jashtëm duhet të gëzojnë besimin e të dyja palëve, tha Putin.

Putini shprehu hapje ndaj propozimeve të paqes nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, por përcaktoi kompromise nga Ukraina. Nëse qeveria në Kiev është e përgatitur ta bëjë këtë, planet e Trump mund t’i japin fund luftimeve, tha Putin. Ai iu referua një samiti me Trump gushtin e kaluar në Alaska, kur diskutoi lëshimet e kërkuara. Rusia pranon kompromiset e diskutuara në Anchorage, deklaroi ai. Kjo ka të ngjarë t’i referohet kërkesës së Moskës që Ukraina të heqë dorë nga pjesa tjetër e rajonit Donbas në Ukrainën lindore.

Putin deklaroi se kishte pranuar propozimet e kompromisit të Trump sepse ato “mund të shërbenin si bazë për marrëveshje midis Rusisë dhe Ukrainës dhe t’i jepnin fund konfliktit”.

Moska po kërkon një zgjidhje gjithëpërfshirëse, jo vetëm një armëpushim të përkohshëm, tha ai. “Nuk ka nevojë të pezullohen armiqësitë për të filluar negociatat”, tha ai. “Sigurisht, pala ukrainase dëshiron që ne të ndalojmë përparimin e trupave ruse. Por do të ishte më mirë të përfundonim luftën duke rënë dakord për kompromiset e diskutuara në Anchorage”. Ai deklaroi se trupat ruse po përparonin çdo ditë përgjatë frontit. Rusia tani kishte marrë kontrollin e plotë të rajonit Luhansk, si dhe 85 përqind të Donetskut dhe 80 përqind të Zaporizhzhisë. Ekspertët ushtarakë perëndimorë dhe ukrainasë, megjithatë, theksojnë se përparimi rus është ngadalësuar ndjeshëm.

Putin kërcënon të përdorë raketën e re hipersonike

Putin kërcënoi gjithashtu të përdorë raketën e re hipersonike Oreshnik. Arma e aftë për armë bërthamore, me një rreze veprimi prej më shumë se 5,000 kilometrash, deri më tani është qëlluar vetëm për qëllime testimi në Ukrainë. Rezultatet tani po vlerësohen për të vendosur për një vendosje në shkallë të gjerë, e cila mund të përfshijë edhe objektiva urbane.

Putin i hodhi poshtë me forcë si “të pakuptimta” paralajmërimet që qarkullojnë në Perëndim në lidhje me një kërcënim rus dhe një sulm të mundshëm të afërt nga Moska ndaj një vendi të NATO-s. “Por sipas mendimit tim, nuk është thjesht e pakuptimtë – është një provokim i qëllimshëm”, tha Putin. Një skenar kërcënimi po sillet qëllimisht “që në të vërtetë nuk ekziston”, deklaroi presidenti.

Qëllimi, tha Putin, është “të detyrojë popullsinë e vendeve të tyre të shpenzojnë më shumë para për mbrojtje”. Ai shprehu habi që disa njerëz në vendet evropiane i besojnë këtyre narrativave. “Do të ishte qesharake nëse nuk do t’i besonin.” “Kjo do të ishte e çuditshme”, tha ai. “Kushdo që mendon se Rusia mund të pushtojë territorin e NATO-s duhet të pyesë veten: Pse?”, tha Putin. Aleanca Perëndimore konsiderohet ushtarakisht superiore ndaj Rusisë.

Garancitë e Putinit se ai nuk po planifikon sulme kundër territorit të NATO-s vihen vazhdimisht në dyshim në Perëndim. Edhe para fillimit të pushtimit rus të Ukrainës, udhëheqësi i Kremlinit kishte deklaruar se Moska nuk po planifikonte luftë.

Moska dhe Kievi duhet të binden për përfundimin e luftës

Lufta e padrejtë është në vitin e pestë. Pasojat janë shkatërrimtare në Ukrainë dhe ndjehen edhe në Rusi. Edhe bashkësia ndërkombëtare ndjen këto pasoja, që janë thelluar me Luftën në Irak dhe Lindjen e Mesme. Është e domosdoshme që Moska dhe Kievi të binden për ndalimin e luftës dhe arritjen e paqes. Kërkohet mirëkuptim i përbashkët dhe mbështetje nga Evropa e SHBA. Edhe Kina ka mundësitë e mëdha për të ndikuar tek Rusia. Qëndrimet në distancë tregojnë se po reflektohet në gjetjen e një zgjidhje për përfundimin e luftës.