Dr. Elez Biberaj: 83-vjetori i transmetimit të parë në gjuhën shqipe të VOA-s
Sot shënohet 83-vjetori i transmetimit të parë në gjuhën shqipe të VOA-s më 13 maj 1943 – një shërbim i vogël me arritje dhe impakt të jashtëzakonshëm, një shoqërues i qëndrueshëm i shqiptarëve nëpërmjet luftës, diktaturës, izolimit, viteve të brishta të para të pluralizmit dhe konsolidimit të një rendi demokratik. Trashëgimia e saj është një kujtesë e asaj që VOA, në rastin më të mirë, bëri të mundur: dhënia e lajmeve dhe informacioneve të besueshme për shoqëritë e mohoi atë, duke ofruar lidhje me botën e jashtme kur kanalet e tjera u mbyllën, duke promovuar interesat e politikës së jashtme të Amerikës dhe duke mbajtur një standard gazetarie që fitoi besimin përmes saktësisë, ekuilibri, dhe pavarësia editoriale.
Por historia e vërtetë nuk ka të bëjë me ndonjë shërbim të veçantë gjuhësor VOA. Bëhet fjalë për atë që Shtetet e Bashkuara kanë zgjedhur të heqin dorë. Çmontimi i VOA në mars 2025 – mbyllja e 47 shërbimeve gjuhësore dhe rrjedhimisht rifillimi vetëm i programimit të kufizuar në gjashtë – përfaqëson një tërheqje të thellë nga peizazhi global i informacionit. Një institucion që dikur shërbeu si shpjegues i besuar i Amerikës, duke prezantuar vendin, luftërat dhe të gjitha, me saktësi, ekuilibër dhe pavarësi, luajti një rol që disa të tjerë mundën: promovoi vlerat demokratike të Amerikës, siguroi një linjë shpëtimi për shoqëritë e privuara nga informacioni dhe shërbeu si një pasuri strategjike që avancoi interesat e SHBA-së pikërisht sepse ishte e besuar.
Në një kohë kur kundërshtarët e Amerikës po zgjerojnë gjurmën e tyre mediatike globale dhe po amplifikojnë narrativat anti-amerikane, Shtetet e Bashkuara nuk mund të përballojnë të heshtin zërin e tyre më të besueshëm ose t’ua japin tregimin të tjerëve. Restaurimi i VOA është thelbësor nëse Amerika synon të qëndrojë e angazhuar në arenën globale të informacionit dhe të formësojë bisedën dhe jo të formësohet prej saj.
Versioni në gjuhën angleze:
Today marks the 83rd anniversary of VOA’s first Albanian language broadcast on May 13, 1943 – a small service with an outsized reach and impact, a steady companion to Albanians through war, dictatorship, isolation, the fragile early years of pluralism, and the consolidation of a democratic order. Its legacy is a reminder of what VOA, at its best, made possible: providing reliable news and information to societies denied it, offering a connection to the outside world when other channels were closed, promoting America’s foreign policy interests, and upholding a standard of journalism that earned trust through accuracy, balance, and editorial independence.
But the real story is not about any particular VOA language service. It is about what the United States has chosen to relinquish. The dismantling of VOA in March 2025 – shuttering 47 language services and subsequently resuming only limited programming in six – represents a profound retreat from the global information landscape. An institution that once served as America’s trusted explainer, presenting the country, warts and all, with accuracy, balance, and independence, played a role few others could: it promoted America’s democratic values, provided a lifeline for information deprived societies, and served as a strategic asset that advanced U.S. interests precisely because it was trusted.