Prof.Dr. Qemal Lame: Donald Trump nuk ndjehet i mbështetur nga NATO

April 10, 2026 Voice of Tirana

Zemërimi i presidentit amerikan duket më i madh këtë herë se zakonisht: “NATO nuk ishte aty kur na duhej dhe nuk do të jetë aty kur të na duhet përsëri”, postoi Donald Trump të mërkurën, më 08.04.2026, në platformën online Truth Social. Trump nuk ndihet i mbështetur mjaftueshëm nga partnerët e tij të NATO-s në luftën e Iranit dhe disa zyrtarë të qeverisë amerikane kanë kërcënuar tashmë me një tërheqje amerikane nga aleanca. Një tërheqje e mundshme thuhet se u diskutua gjithashtu gjatë vizitës së Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte në Shtëpinë e Bardhë.

Sa e mundshme është një tërheqje e trupave amerikane?

Sipas “Wall Street Journal”, një plan për një tërheqje të mundshme të trupave nga Evropa ka qarkulluar midis “zyrtarëve të lartë qeveritarë” për javë të tëra dhe ka gjetur mbështetje atje. Nëse qeveria amerikane do ta zbatojë vërtet planin është diçka që askush nuk mund t’i përgjigjet seriozisht aktualisht. Edhe pse Trump ka lëshuar vazhdimisht kërcënime kundër NATO-s dhe më pas i ka tërhequr ato, nuk ka asnjë garanci se si ai do të veprojë këtë herë. Skepticizmi ndaj NATO-s është i përhapur brenda qeverisë amerikane. Edhe Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, dikur një mbështetës i flaktë i NATO-s dhe mik i evropianëve, kohët e fundit kritikoi ashpër aleatët e NATO-s.

Pse Gjermania në veçanti?

Përveç Spanjës, Trump duket se është mërzitur veçanërisht me Gjermaninë. Vetëm të hënën, më 06.04.2026, presidenti i SHBA-së tha në një konferencë për shtyp se SHBA-të kishin “rindërtuar” Gjermaninë pas Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, qeveria gjermane kishte thënë se lufta e Iranit nuk ishte puna e saj.Trump e ka kritikuar vazhdimisht Gjermaninë në të kaluarën; presidenti i SHBA-së duket veçanërisht i shqetësuar nga politikat gjermane të migracionit dhe energjisë. Që kur kancelari Friedrich Merz (CDU) mori detyrën, marrëdhëniet gjermano-amerikane fillimisht u lehtësuan. Merz kërkoi që në fillim të krijonte një lidhje personale me Trump dhe e pa veten në një rol udhëheqës evropian për të ruajtur marrëdhënien transatlantike. Megjithatë, Lufta Iran-Irak i ka larguar përsëri Uashingtonin dhe Berlinin më tej. Qeveria gjermane është kritike jo vetëm për objektivat e paqarta të luftës dhe shkeljet e mundshme të së drejtës ndërkombëtare, por edhe për faktin se Trump nuk i informoi ata për ofensivën e SHBA-së paraprakisht. Friedrich Merz, i cili në fillim të luftës kishte thënë se nuk ishte koha “për t’u dhënë leksione partnerëve tanë”, shpejt dukej krejt ndryshe: “Gjermania nuk është pjesë e kësaj lufte dhe ne nuk duam të bëhemi pjesë e saj”, deklaroi Merz në mesin e marsit. Ministri i Mbrojtjes Boris Pistorius e tha edhe më qartë: “Kjo nuk është lufta jonë”. Këto deklarata nuk u pritën mirë në Uashington. E megjithatë, Gjermania e ka provuar veten si një partnere e besueshme në një pikë thelbësore: Ushtria amerikane lejohet të përdorë bazat e saj ushtarake në Gjermani pa kufizime për ofensivën e saj kundër Iranit. Vende të tjera të BE-së, megjithatë, kanë kufizuar përdorimin e bazave të tyre. Spanja ka mbyllur hapësirën e saj ajrore për avionët ushtarakë amerikanë. Franca ka kufizuar përdorimin e një aeroporti ushtarak në jug të vendit. Britania e Madhe dhe Italia kanë vendosur gjithashtu kufizime në përdorimin e aeroporteve të tyre nga ushtria amerikane.

Baza që mund të preken

Ushtria amerikane aktualisht mban deri në 40 baza në Gjermani – depo më të vogla, qendra komande dhe baza të mëdha. Sipas shifrave amerikane, atje janë të stacionuar gjithsej rreth 37,000 ushtarë amerikanë, së bashku me afërsisht 12,000 punonjës civilë. Objektet ushtarake, shumë prej të cilave ndodhen në Rheinland-Pfalz, Bavari dhe Baden-Württemberg, janë një faktor i rëndësishëm ekonomik. Sipas ekspertëve, bazat gjermane gjithashtu ofrojnë përfitime të konsiderueshme për ushtrinë amerikane. Ndoshta baza më e rëndësishme e Forcave Ajrore Amerikane është Ramstein në Rheinland-Pfalz, selia e Forcave Ajrore Amerikane për Evropën dhe Afrikën dhe selia e Aircom, një autoritet komandues i NATO-s për forcat ajrore. Forcat Ajrore Amerikane përdorin Ramstein si një qendër për transportin e trupave, operacionet me dronë në mbarë botën dhe fluturimet e evakuimit. Sipas ekspertit të NATO-s dhe ish-këshilltarit të Departamentit të Shtetit, Michael J. Williams, Ramstein është i domosdoshëm për SHBA-në: “Çdo gjë kalon nëpër Ramstein. Pa këtë bazë, operacionet ajrore të SHBA-së në Evropë, Afrikë dhe pjesë të Azisë do të ishin shumë më të vështira”.

Baza të tjera konsiderohen gjithashtu kritike për praninë e SHBA-së në Evropë dhe ambiciet e vazhdueshme të fuqisë globale të SHBA-së, siç u demonstrua edhe një herë në Luftën Iran-Irak: për shembull, Baza Ajrore Spangdahlem në rajonin Eifel, shtëpia e Krahut të 52-të Luftarak të Forcave Ajrore të SHBA-së, i cili mund të dislokohet me shpejtësi. Apo garnizoni më i madh i Ushtrisë Amerikane në Evropë, me gati 15,000 trupa, i vendosur në Grafenwöhr, Bavari, i cili gjithashtu strehon zonën më të madhe të stërvitjes ushtarake amerikane jashtë SHBA-së.

Çfarë rreziqesh paraqet një tërheqje për SHBA-në?

Mbyllja ose zhvendosja e bazave në vende të tjera do të përfshinte gjithashtu rreziqe dhe kosto të konsiderueshme rregullatore. Bazat amerikane në Gjermani përfitojnë nga një infrastrukturë e zhvilluar mirë, staf civil vendas shumë i kualifikuar dhe në kundërshtim me akuzat e Trump autoritete gjermane bashkëpunuese. Zhvendosja e trupave dhe pajisjeve të rënda në vende të tjera, ku bazat do të duhej të ndërtoheshin fillimisht me kalimin e viteve, do të rriste më tej koston e ofensivës së shtrenjtë të Trump ndaj Iranit. Në vitin 2020, Trump tashmë u përpoq të tërhiqte një pjesë të konsiderueshme të trupave amerikane të stacionuara në Gjermani. Në atë kohë, kjo u pa si një “ndëshkim” për Merkelin, pasi kancelarja e atëhershëshme gjermane refuzoi të përmbushte kërkesën e SHBA-së për rritje të shpenzimeve ushtarake. A duhet Merz tani të ketë frikë nga i njëjti skenar? Eksperti i NATO-s Williams është i bindur: “SHBA-të janë më të varura nga këto baza sesa Gjermania.” Një tërheqje e plotë do të ishte “vetëshkatërruese” dhe do të dëmtonte interesat e SHBA-së përtej Atlantikut. Shpesh, informacione të tilla rrjedhin qëllimisht në media për të krijuar një atmosferë kërcënuese dhe për të ushtruar presion mbi marrësin e synuar në këtë rast, evropianët që të tërhiqet. Mesazhi është: Nëse nuk angazhoheni më shumë, mund të marrim masa të tjera. Presioni i javëve të fundit duket se po jep efekt ngadalë: Pas shpalljes së armëpushimit në Iran, Kancelari Merz deklaroi se Gjermania do të “kontribuojë në mënyrë të përshtatshme në sigurimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit”. Ai shtoi se Gjermania është në kontakt të ngushtë me SHBA-në dhe partnerë të tjerë në lidhje me këtë çështje. Merz ka biseduar sot, më 09.2026, me Trump dhe deklaroi se SHBA nuk do të tërhiqen nga NATO dhe nga bazat ushtarake në Gjermani.