Nga Cafo Boga – Shqipëria në një udhëkryq: Zëri i një brezi të ri

Një reflektim mbi protestat e udhëhequra nga të rinjtë, ripërtëritjen demokratike dhe përgjegjësitë e udhëheqësve, policisë dhe qytetarëve.

Cafo Boga, M.S. Diplomaci
New York

Bota po vëzhgon. Loja e politikës nuk ka të bëjë me individët; ajo ka të bëjë me kombin. Individët vijnë dhe ikin, por Shqipëria mbetet. Ata që e kuptojnë këtë të vërtetë do të largohen nga skena politike me dinjitet dhe do të fitojnë respektin e brezave që do të vijnë.Ajo që po shohim nuk është thjesht një reagim ndaj disa projekteve të diskutueshme investimesh, Këto demonstrata janë shndërruar në një thirrje më të gjerë për ripërtëritje politike, reforma demokratike dhe një vizion të ri për të ardhmen e Shqipërisë.

 

Çdo brez trashëgon një komb; vetëm pak brezave u jepet mundësia ta ripërtërijnë atë.

Për më shumë se tri dekada, jeta politike e Shqipërisë është formësuar kryesisht nga të njëjtat figura, të njëjtat rivalitete dhe, shpeshherë, nga të njëjtat zhgënjime. Demonstratat që po zhvillohen në Shqipëri dhe në diasporën shqiptare sugjerojnë se një numër gjithnjë e më i madh qytetarësh, veçanërisht të rinjsh,po shtrojnë pyetjen nëse ka ardhur koha për të kthyer faqen. Përgjigjja e tyre duket se është po.Shtatë ditë më parë, kur nisën protestat e para në Tiranë dhe në qytete të tjera shqiptare, shumë pyetje mbeteshin pa përgjigje. Kush i organizonte ato? Cilat ishin objektivat e tyre të vërteta? A udhëhiqeshin nga interesa të fshehta politike, ndikime të huaja apo nga diçka tjetër?Sot, shumë prej këtyre pyetjeve kanë marrë përgjigje.Ajo që po shohim nuk është thjesht një reagim ndaj disa projekteve të diskutueshme investimesh, tokave publike të kontestuara apo mungesës së transparencës qeveritare. Këto çështje mund të kenë ndezur shkëndijën, por zjarri shkon shumë më thellë. Këto demonstrata janë shndërruar në një thirrje më të gjerë për ripërtëritje politike, reforma demokratike dhe një vizion të ri për të ardhmen e Shqipërisë.

Ngritja e një brezi të ri qytetar

Shumica dërrmuese e protestuesve janë të rinj shqiptarë, të arsimuar, të informuar dhe të vendosur për të formësuar të ardhmen e vendit të tyre. Mesazhi i tyre është i qartë: Shqipëria meriton qeverisje më të mirë, institucione më të forta, më shumë llogaridhënie dhe një klasë politike që pasqyron aspiratat e shekullit XXI, e jo ndarjet dhe rivalitetet e së kaluarës.

Ndoshta aspekti më i jashtëzakonshëm i këtyre protestave ka qenë disiplina dhe pjekuria e tyre. Organizatorët kanë këmbëngulur vazhdimisht që demonstratat të mbeten paqësore dhe të pavarura. Ata kanë refuzuar dhunën, kanë dekurajuar oportunizmin politik dhe kanë paralajmëruar kundër kujtdo që përpiqet ta përdorë këtë lëvizje për interesa personale apo partiake.Kjo përfaqëson një ndryshim të thellë në kulturën politike shqiptare.

Për dekada me radhë, protestat publike shpesh janë shoqëruar me rivalitete partiake, përplasje dhe ndarje. Lëvizja e sotme është ndryshe. Ajo është qytetare dhe jo partiake, e orientuar nga e ardhmja dhe jo nga ideologjitë, ndërtuese dhe jo shkatërruese.

Në fund të fundit, nuk ka shumë rëndësi nëse dikush pajtohet me çdo kërkesë të protestuesve. Ajo që ka rëndësi është se një brez i ri shqiptarësh ka vendosur të mos mbetet më spektator. Ai dëshiron të marrë pjesë, të udhëheqë dhe t’i mbajë përgjegjës ata që ushtrojnë pushtetin.

Kur të rinjtë ndalojnë së kërkuari leje dhe fillojnë të marrin përgjegjësi për të ardhmen e vendit të tyre, kombet shpesh hyjnë në periudha ripërtëritjeje dhe transformimi. Pikërisht kjo duket se po ndodh sot në Shqipëri.Kjo nuk duhet të frikësojë askënd. Përkundrazi, duhet të mirëpritet.

Çdo demokraci e suksesshme ripërtërihet periodikisht nga energjia, idetë dhe idealizmi i rinisë së saj. Shqipëria nuk bën përjashtim. Shfaqja e një lëvizjeje qytetare të ndërgjegjshme politikisht, paqësore dhe aktive nuk është shenjë paqëndrueshmërie; është shenjë e shëndetit demokratik.

Një mesazh për udhëheqësit politikë të shqipërisë

Për udhëheqësit politikë të Shqipërisë ,si ata në pushtet ashtu edhe ata në opozitë — mesazhi që vjen nga rruga nuk duhet parë si kërcënim, por si paralajmërim dhe mundësi.

Asnjë brez nuk ka të drejtë të përhershme mbi pushtetin. Burrat dhe gratë që kanë dominuar politikën shqiptare që nga rënia e komunizmit kanë luajtur pa dyshim një rol të rëndësishëm në rrugëtimin e vendit. Ata kanë njohur suksese dhe dështime, fitore dhe humbje. Por çdo epokë politike arrin një ditë fundin e saj natyror.Protestuesit nuk po kërkojnë hakmarrje. Ata po kërkojnë ripërtëritje.

Udhëheqësit e mençur e kuptojnë kur historia po kthen një faqe të re. Ata nuk përpiqen ta ndalin atë me forcë dhe as nuk kërkojnë të përçajnë qytetarët kundër njëri-tjetrit. Përkundrazi, ata lehtësojnë një tranzicion të rregullt, ruajnë institucionet demokratike dhe sigurojnë që ndryshimi të ndodhë në mënyrë paqësore dhe kushtetuese.

Forca e vërtetë e një demokracie nuk matet nga kohëzgjatja e liderëve të saj në pushtet, por nga aftësia e saj për t’u ripërtërirë paqësisht përmes proceseve demokratike.

Shqipëria nuk ka nevojë për një përplasje tjetër politike. Nuk ka nevojë për dhunë, paqëndrueshmëri apo për një luftë mes fraksioneve rivale. Kombi ka paguar një çmim shumë të lartë gjatë historisë së tij për përçarjet dhe konfliktet e brendshme.

Si qeveria ashtu edhe opozita duhet të dëgjojnë me vëmendje shqetësimet që po shprehen nga rinia e vendit, të angazhohen në dialog të sinqertë dhe të ndihmojnë në krijimin e kushteve për daljen në skenë të një lidershipi të ri. Trashëgimia e tyre më e madhe nuk do të matet me kohën që qëndruan në pushtet, por me urtësinë dhe patriotizmin për të vendosur interesat e Shqipërisë mbi ambiciet e tyre politike.Patriotizmi i vërtetë nuk është ruajtja e së kaluarës me çdo kusht; ai është përgatitja e kombit për të ardhmen.

Loja e politikës nuk ka të bëjë me individët; ajo ka të bëjë me kombin. Individët vijnë dhe ikin, por Shqipëria mbetet. Ata që e kuptojnë këtë të vërtetë do të largohen nga skena politike me dinjitet dhe do të fitojnë respektin e brezave që do të vijnë.

Një mesazh për policinë dhe protestuesit

Në këtë moment kritik, si policia ashtu edhe protestuesit mbajnë një përgjegjësi të veçantë ndaj Shqipërisë dhe të ardhmes së saj.Policisë do t’i thosha: kujtoni se të rinjtë në rrugë nuk janë armiqtë tuaj. Ata janë bashkëqytetarët tuaj, fqinjët tuaj, fëmijët tuaj dhe e ardhmja e kombit që ju keni betuar të mbroni. Detyra juaj është të ruani rendin publik dhe të mbroni jetën dhe pronën, jo të shtypni shprehjen legjitime demokratike. Profesionalizmi, vetëpërmbajtja dhe respekti për të drejtat kushtetuese do të bëjnë më shumë për ruajtjen e paqes sesa forca.

Protestuesve do t’u jepja të njëjtën këshillë: respektoni policët që qëndrojnë përballë jush. Shumica prej tyre nuk janë politikëbërës apo liderë politikë. Ata janë shërbyes publikë që kryejnë një detyrë të vështirë në rrethana sfiduese. Mos i provokoni, mos i fyeni dhe mos i trajtoni si kundërshtarë. Forca juaj më e madhe qëndron tek disiplina, dinjiteti dhe përkushtimi juaj ndaj veprimit demokratik paqësor.Bota po vëzhgon. Shqipëria ka një mundësi unike për të treguar se ndryshimi politik mund të arrihet jo përmes dhunës, shkatërrimit apo urrejtjes, por përmes angazhimit qytetar, respektit të ndërsjellë dhe pjesëmarrjes demokratike.

Asnjë shqiptar nuk duhet të ngrejë dorën kundër një shqiptari tjetër. E ardhmja e vendit nuk do të vendoset me forcë, por me urtësi, dialog dhe vullnetin e qytetarëve të shprehur në mënyrë paqësore dhe të lirë.

Një Moment Përcaktues për Shqipërinë

E ardhmja e Shqipërisë nuk i përket asnjë partie politike, qeverie apo individi. Ajo i përket popullit të saj dhe, gjithnjë e më shumë, të rinjve që po tregojnë se janë gati të marrin përgjegjësi për të.Nëse këto protesta mbeten paqësore, të pavarura dhe të mbështetura mbi parimet demokratike, ato mund të përfaqësojnë shumë më tepër sesa një mosmarrëveshje mbi politika apo projekte të caktuara. Ato mund të shënojnë momentin kur një brez i ri vendosi të marrë në dorë fatin e kombit.Historia rrallëherë e shpall fillimin e një kapitulli të ri. Më shpesh, ajo zbulohet përmes veprimeve të qytetarëve të zakonshëm që refuzojnë të besojnë se e nesërmja duhet të jetë identike me të djeshmen.Shqipëria ndodhet sot pikërisht në një moment të tillë.

Nëse ky moment do të shndërrohet në një histori ripërtëritjeje demokratike apo në një mundësi të humbur, kjo do të varet nga urtësia e liderëve, profesionalizmi i institucioneve dhe disiplina e qytetarëve.Historia ecën përpara kur urtësia udhëheq ata që largohen dhe guximi frymëzon ata që vijnë.Të rinjtë në rrugë e kanë dhënë mesazhin e tyre. Tani i takon pjesës tjetër të kombit ta dëgjojë.